Referentie

Bitcoin woordenlijst

Alle Bitcoin-termen helder uitgelegd in het Nederlands. Van address tot UTXO — gebruik als naslagwerk of om een begrip snel op te zoeken.

A

Address
Een Bitcoin-adres is een reeks letters en cijfers waar Bitcoin naartoe gestuurd kan worden. Vergelijkbaar met een IBAN-rekeningnummer, maar je kunt er onbeperkt nieuwe aanmaken.
Air-gapped
Een apparaat dat nooit verbonden is geweest met internet. De Coldcard ondersteunt air-gapped signing via SD-kaart — maximale beveiliging.

B

BIP (Bitcoin Improvement Proposal)
Een formeel voorstel voor een verbetering aan het Bitcoin-protocol. BIP-39 definieert seed phrases, BIP-32 het HD wallet-systeem.
Bitcoin (met hoofdletter)
Het netwerk en het protocol. Niet te verwarren met bitcoin (kleine letter) — de eenheid van valuta.
Block
Een pakket van transacties dat permanent aan de blockchain wordt toegevoegd. Gemiddeld elke 10 minuten aangemaakt.
Blockchain
De onveranderlijke keten van blocks die alle Bitcoin-transacties ooit bevat. Elke node bewaard een volledige kopie.

C

Cold storage
Het bewaren van Bitcoin op een apparaat dat nooit verbonden is met internet. Hardware wallets zijn de meest toegankelijke vorm van cold storage.
CoinJoin
Een privacytechniek waarbij meerdere gebruikers hun transacties samenvoegen, zodat de link tussen afzender en ontvanger op de blockchain wordt verbroken.

D

DCA (Dollar Cost Averaging)
Het periodiek kopen van een vast bedrag Bitcoin, ongeacht de koers. Elimineert timing-risico en middelt de inkoopprijs.
Difficulty adjustment
Elke 2016 blocks past Bitcoin de mining-moeilijkheid aan zodat de gemiddelde bloktijd op 10 minuten blijft, ongeacht het aantal actieve miners.

E

Exchange
Een platform waar je Bitcoin kunt kopen en verkopen met fiat geld (euro, dollar). Bitvavo, Kraken en Coinbase zijn voorbeelden.

F

Fee / transactiekosten
Een bedrag in satoshi dat de verzender betaalt om een transactie sneller in een block opgenomen te krijgen. Hoe hoger de fee, hoe sneller.

H

Halving
Elke ~4 jaar wordt de blokbeloning voor miners gehalveerd. Na de halving van 2024 is de beloning 3,125 BTC per block. Dit beperkt de nieuwe aanvoer van Bitcoin.
Hardware wallet
Een fysiek apparaat dat je private keys offline bewaart. Trezor, Ledger en Coldcard zijn bekende merken.
Hash / hashrate
Een hash is de output van een wiskundige functie (SHA-256). Hashrate is de totale rekenkracht van alle miners op het netwerk, gemeten in exahashes per seconde.
HD Wallet (Hierarchical Deterministic)
Een wallet die een oneindig aantal adressen en private keys genereert vanuit één seed phrase. Standaard BIP-32.
Hot wallet
Een wallet verbonden met internet. Handiger voor dagelijks gebruik, maar minder veilig dan cold storage.

K

KYC (Know Your Customer)
Identificatieplicht bij exchanges — je moet je identiteit bewijzen met een ID en selfie. Wettelijk verplicht in de EU (AMLD5).

L

Lightning Network
Een tweede laag bovenop Bitcoin voor snelle, goedkope microtransacties. Betalingen worden verrekend via payment channels zonder elke transactie op de blockchain te zetten.

M

Mempool
De wachtrij van onbevestigde Bitcoin-transacties. Miners kiezen transacties uit de mempool op basis van de geboden fee.
Miner
Een computer (of farm) die wiskundige puzzels oplost om een nieuw block aan de blockchain toe te voegen. Als beloning ontvangt de miner nieuwe Bitcoin + transactiekosten.
Multisig (Multi-signature)
Een wallet waarvoor meerdere private keys nodig zijn om een transactie te tekenen. Een 2-van-3 setup vereist twee van drie sleutels.

N

Node
Een computer die de volledige Bitcoin-blockchain opslaat en bijhoudt. Nodes controleren of transacties en blocks geldig zijn en weigeren ongeldige blocks.

P

Passphrase
Een optioneel extra wachtwoord bovenop je seed phrase (ook: 25e woord). Creëert een compleet andere wallet en biedt extra bescherming als de seed phrase gevonden wordt.
Private key
Een geheim getal dat bewijst dat jij eigenaar bent van een Bitcoin-adres. Wie de private key heeft, heeft de Bitcoin. Nooit delen.
Proof of Work (PoW)
Het consensusmechanisme van Bitcoin. Miners bewijzen dat ze rekenkracht hebben besteed door een geldige hash te vinden. Dit maakt aanvallen duur.
Public key
De publieke helft van een sleutelpaar. Wordt gebruikt om een Bitcoin-adres te genereren. Je kunt een public key veilig delen.

S

Satoshi (sat)
De kleinste eenheid van Bitcoin: 0,00000001 BTC. Één Bitcoin = 100 miljoen satoshi. Vernoemd naar Satoshi Nakamoto.
Satoshi Nakamoto
Het pseudoniem van de anonieme bedenker van Bitcoin. In 2008 publiceerde Satoshi het Bitcoin whitepaper. In 2010 verdween hij van het internet.
SegWit (Segregated Witness)
Een protocol-upgrade uit 2017 die handtekeningdata scheidt van transactiedata. Maakt transacties kleiner en efficiënter.
Seed phrase
Een reeks van 12 of 24 woorden die jouw volledige wallet vertegenwoordigt. Met de seed phrase kun je je wallet herstellen op elk apparaat.
Self-custody
Zelf je private keys beheren, zonder tussenkomst van een exchange of derde partij. Maximale controle, maximale verantwoordelijkheid.
Stock-to-flow (S2F)
Een model dat schaarste meet: bestaande voorraad gedeeld door jaarlijkse nieuwe productie. Bitcoin na de 2024 halving: ~120 (goud: ~60).

T

Taproot
Een Bitcoin-upgrade uit 2021 die Schnorr-handtekeningen introduceert. Maakt multisig-transacties privacy-vriendelijker en efficiënter.

U

UTXO (Unspent Transaction Output)
De fundamentele eenheid van Bitcoin-boekhouding. Elke transactie verbruikt UTXOs en maakt nieuwe aan. Jouw saldo is de som van jouw UTXOs.

W

Wallet
Software (of hardware) die je private keys beheert en je in staat stelt Bitcoin te ontvangen en versturen. De wallet bewaart geen Bitcoin — die staan op de blockchain.
Whitepaper
Het originele document van Satoshi Nakamoto uit 2008: "Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System." Negen pagina's die het digitale geldsysteem beschreven dat de wereld zou veranderen.